Şenkaya
İlçe

İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlErzurum
Coğrafi bölgeKaradeniz Bölgesi
İdare
 • KaymakamMurat Çürük
 • Belediye başkanıGörbil Özcan (CHP)
Yüzölçümü
 • Toplam1.381 km²
Rakım1.886 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam18.281
 • Kır
-
 • Şehir
-
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu25360
İl alan kodu442
İl plaka kodu25

Şenkaya, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin merkezidir.

Tarihçe

Şenkaya adı geç dönemde ortaya çıkmıştır. Nitekim Şenkaya ilçesi, 1946 yılında Kamhis, Kosor ve Bardız nahiyelerinin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Şenkaya kasabası ise, Örtülü köyüne dayanır.

Bugünkü ilçe ve ilçe merkezi olan Şenkaya, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferini müteakip 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir.

Bugünkü Şenkaya kasabasının çekirdeğini oluşturan Ortuli köyü de erken dönem Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlı olan köyde çoğunluğu Müslüman olmak üzere, Müslümanlar ve Katolikler yaşıyordu. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde köyün Müslüman nüfusu Türk olarak kaydedilmiştir.

Ortuli, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum Vilayeti'nin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 gelen nüfus sayımında köyün adı "Örtülü" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti. Bu tarihte Örtülü köyünün nüfusu 1.225 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Örtülü köyünün de adı değiştirilip Şenkaya adıyla bu ilçenin merkezi haline getirdi.

Şenkaya ilçesi, 1950 genel nüfus sayımında, merkez nahiye, Bardız nahiyesi ve Kosor nahiyesi olmak üzere üç nahiyeden oluşuyordu. Merkez nahiyeye dokuz köy, Bardız nahiyesine 26 köy ve Kosor nahiyesine 25 köy bağlıydı. Şenkaya ilçesinin toplam nüfusu 28.353 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde yer alan 1.784 kişi Şenkaya kasabasında bulunuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Şenkaya kasabasının nüfusu 2.416 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 1.301 kişi okuma yazma biliyordu. Nüfusu 36.128 kişiden oluşan Şenkaya ilçesinde ise, 11.173 kişi okuryazardı.

Şenkaya kasabası günümüzde Aşağı ve Yukarı mahallelerinden oluşur. Aşağı mahalle kasabanın batısını, Yukarı mahalle ise doğusunu oluşturmaktadır.

Coğrafya

Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu Bölgesi'nin kesiştiği noktadadır. Erzurum il merkezinin 185 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Kuzeyinde Göle, doğusunda Sarıkamış, batısında Oltu ve kuzey batısında Olur ilçeleriyle komşudur. İlçenin belli başlı yükseklikleri; doğusunda Allahuekber Dağları, batısında Kırdağ, güneyinde Çember dağları ve kuzeyinde Ziyaret dağları bulunmaktadır. İlçe merkezi Soğanlı Dağları ve Allahuekber Dağları'nın eteklerinde yer alır. Ormanlık araziler ilçenin kuzey-kuzeydoğu bölümünde daha yoğun olarak görülmektedir. İlçe, oldukça geniş mera ve çayırlık alanlara sahiptir.

İlçenin yüzölçümü 1.381 km²dir. Şenkaya ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.886 metredir.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
1950 28.353 1.784 26.569
1955 29.532 2.102 27.430
1960 33.617 2.329 31.288
1965 36.128 2.416 33.712
1970 36.850 3.156 33.694
1975 38.121 3.190 34.931
1980 38.562 2.706 35.856
1985 36.343 2.559 33.784
1990 33.115 3.033 30.082
2000 27.632 3.676 23.956
2007 22.987 2.560 20.427
2008 22.520 2.945 19.575
2009 21.985 2.840 19.145
2010 21.546 2.803 18.743
2011 21.424 2.705 18.719
2012 21.151 2.727 18.424
2013 20.771 20.771 veri yok
2014 19.979 19.979 veri yok
2015 18.895 18.895 veri yok
2016 18.438 18.438 veri yok
2017 18.101 18.101 veri yok
2018 18.281 18.281 veri yok
2019 17.511 17.511 veri yok
2020 17.399 17.399 veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2012. 
  2. ^ ""Şenkaya İlçesi" - Erzurum Ansiklopedisi". 18 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2022. 
  3. ^ Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90, 105. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
  4. ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 719". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2025. 
  5. ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2025. 
  6. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 304" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Haziran 2025. 
  7. ^ 1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1954, s. 174.
  8. ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261-262.
  9. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 2 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2025. 
  10. ^ "Şenkaya Haritası Şenkaya Nerede". www.haritatr.com. 3 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2026. 
  11. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  12. ^  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  13. ^  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021. 
  14. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  27. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  28. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  29. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Şenkaya Nüfusu - Erzurum". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Erzurum Şenkaya Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar