Łódź

Łódź
Şehir
Bayrak Arma
Sloganlar: Ex navicula navis  ("Bir tekne, bir gemi")
Łódź Łódź'un Polonya'daki konumu.
Koordinatlar: 51°45′00″N 19°28′00″E / 51.75°K 19.4667°D / 51.75; 19.4667
Ülke	Polonya
Voyvodalık	Łódź
İl	Łódź
İdare
• Belediye başkanı	Hanna Zdanowska (PO)
Yüzölçümü
• Şehir	293.25 km²
Rakım	162-278 m
Nüfus  (2019)
• Yoğunluk	oto/km²
• Kent	679,941
• Metropol	1,050,000
Zaman dilimi	UTC+01.00 (OAS)
• Yaz (YSU)	UTC+02.00 (OAYS)
Posta kodu	90-001'den 94–413'e kadar
Alan kodu	+48 42
Plaka kodu	EL
Resmî site http://www.uml.lodz.pl/

Łódź, nüfus bakımından Polonya'nın dördüncü (642.590 sakiniyle; Varşova, Kraków ve Wrocław'dan sonra) ve yüzölçümü bakımından altıncı büyük şehridir. (293,25 km²; Gdańsk, Varşova, Gdynia, Kraków ve Szczecin'den sonra). Ülkenin ortasında bulunup Łódź Voyvodası'nın da başkentidir. Łódź Lehçede (Polonyaca) "tekne" anlamına gelip armasında da sandal resmi bulunur.

Polonya'nın dördüncü büyük kenti olan Lodz (Łódź), ülkenin orta kesiminde yer alır. Nüfusu, 2024 yılı itibarıyla, yaklaşık 642 bindir. Şehir, Lodz Voyvodasının başkentidir ve başkent Varşova'nın yaklaşık 135 kilometre güney batısında kalmaktadır.

Łódź şehri akademik bir merkezdir, (19 yükseköğretim kurumu bulunmaktadır.) Lodz Üniversitesi, Politechnika Łódzka (Łódź Teknik Üniversitesi) ve Lodz Sinema Okulu (Lehçe: Szkoła Filmowa w Łodzi) en saygın olanlarıdır. Aynı zamanda kültürel ile endüstriyel açıdan önemli bir şehirdir. 1989 yılında gerçekleşen siyasal ve ekonomik dönüşümlerden önce, ülkenin tekstil sanayisinin ve film endüstrisinin başlıca merkezi konumundaydı.

Bir endüstri şehri olan Lodz, üç büyük imparatorluğun sınırları içinde yer almıştır: Rusya, Avusturya ve Prusya. Şehir, yüzyıllar boyunca fakir bir kent olarak kalmış; ancak 19. yüzyılda, Rönesansdan sonra çok hızlı bir gelişme göstermiştir. Lodz, Polonya'nın merkezinde, birçok önemli Avrupa yolunun geçiş noktası üzerinde yer almaktadır. Şehirde Leh, Alman, Rus ve Yahudi kültürü iç içe yaşanmakta; bu çok kültürlü yapı, şehre eşsiz bir karakter kazandırmaktadır.

Lodz, günümüzde sadece büyük ve dinamik bir sanayi kenti değil aynı zamanda yerli ve yabancı yatırımcılar için çok önemli bir ekonomi ve ticaret merkezidir.

Lodz çok farklı kültür, din ve milletten insanın barış içerisinde yaşadığı bir şehirdir.

5 Aralık 1914’te, Rus ordusunun yenilgiye uğramasının ardından Rus yönetimi şehirden çekilmiş; 6 Aralık’ta Alman birlikleri kente girerek yaklaşık dört yıl sürecek işgal dönemini başlatmıştır.

Kasım 1918’de Łódź yeniden kurulan İkinci Polonya Cumhuriyetine katılmış ve ülkenin ikinci büyük şehri olarak ilk kez bölgesel yönetim merkezi statüsü kazanmıştır. 17 Eylül 1919’da şehirde Yahudi nüfusa yönelik bir pogrom yaşanmıştır.

8 Eylül 1939’da Łódź tekrar Alman işgaline uğramış; 8 Ekim 1939 tarihli kararname sonrasında şehir doğrudan Alman Reich’ına ilhak edilmiştir. 1940 yılı başında Alman belediye hukuku çerçevesinde özel statü verilmiş ve idarî merkez hâline getirilmiştir.

19 Ocak 1945’te Kızıl Ordu tarafından ele geçirilen Łódź, II. Dünya Savaşı sırasında diğer büyük şehirlere kıyasla daha az tahrip olması ve merkezî konumu nedeniyle, Varşova’nın tamamen yıkılmış olması sebebiyle, savaş sonrasında geçici olarak Polonya’nın başkenti işlevini üstlenmiştir.

Łódź Polonya’nın kültürel hayatında önemli bir yere sahiptir. Edebiyat, sinema ve dijital alanında dikkat çekici bir merkezdir. Dünya çapında büyük bir hayran kitlesine ulaşan Witcher evreninin yaratıcısı olan yazar Andrzej Sapkowski Łódź doğumludur. Bu edebî miras, daha sonra Polonyalı oyun şirketi CD Projekt tarafından geliştirilen ve özellikle The Witcher 3: Wild Hunt ile küresel ölçekte büyük başarı kazanan oyun serisi aracılığıyla dijital dünyaya taşınmıştır.

Łódź aynı zamanda Polonya sinemasının da simgesel şehirlerinden biridir. Nobel ödüllü yazar Władysław Reymont’un romanından uyarlanan ve yönetmenliğini Andrzej Wajda’nın üstlendiği Ziemia obiecana (Vaatler Ülkesi), 19. yüzyıl sonu Łódź’un sanayileşme sürecini ve kapitalist dönüşümünü çarpıcı bir biçimde yansıtmaktadır. Film, yalnızca Polonya sinemasının değil, Avrupa sinema tarihinin de en önemli eserleri arasında kabul edilmektedir.

• ŁKS Łódź
• RTS Widzew Łódź
• Budowlani Łódź (voleybol)

• Manufaktura

• Retkinia

Wikimedia Commons'ta Łódź ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• Lodz hakkında bilgiler 18 Ağustos 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

Polonya'daki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.