John Backus | |
|---|---|
 Aralık 1989'de Backus | |
| Doğum | John Warner Backus 3 Aralık 1924(1924-12-03) Philadelphia |
| Ölüm | 17 Mart 2007 (82 yaşında) Ashland, Oregon |
| Mezun olduğu okul(lar) | Virginia Üniversitesi Pittsburgh Üniversitesi Haverford Koleji Columbia Üniversitesi (B.S. 1949, M.S. 1950) |
| Tanınma nedeni | Speedcoding FORTRAN ALGOL Backus-Naur form Fonksiyon düzeyinde programlama |
| Evlilik |
(e. 1968; ö. 2004) |
| Çocuk(lar) | 2 |
| Ödüller | Ulusal Bilim Madalyası (1975) Turing Ödülü (1977) Charles Stark Draper Ödülü (1993) |
| Kariyeri | |
| Dalı | Bilgisayar bilimi |
| Çalıştığı kurum | IBM Almaden |
John Warner Backus (3 Aralık 1924, Philadelphia - 17 Mart 2007, Ashland, Oregon), Amerikalı bilgisayar bilimci. İlk yaygın üst düzey programlama dili olan Fortranın tasarımını yöneten ekibin başındaydı; programlama dillerinin söz diziminin biçimsel olarak tanımlanmasında kullanılan Backus-Naur biçiminin geliştiricilerindendir. 1977 Turing Ödülünü "kullanışlı üst düzey programlama dizgelerinin tasarımına yaptığı derin, etkili ve kalıcı katkılar, özellikle Fortran üzerindeki çalışması ve programlama dillerinin belirtimi için biçimsel yordamları ilk kez yayımlaması" gerekçesiyle almıştır.
Yaşamı
Backus, Philadelphia'da varlıklı bir borsacının oğlu olarak doğdu ve Delaware'in Wilmington kentinde büyüdü. Hill School'u 1942'de bitirdikten sonra Virginia Üniversitesinde kimya okumaya başladı, ancak derslere devamsızlıktan bir yıl dolmadan okuldan atıldı. Ardından orduya alındı ve Georgia'daki Fort Stewart'ta bir uçaksavar bataryasında onbaşı olarak görev yaptı.
Askerlik yetenek sınavlarındaki başarısı üzerine önce Pittsburgh Üniversitesindeki mühendislik izlencesine, sonra Haverford Koleji'ndeki tıp öncesi izlenceye yönlendirildi. Tıp öğrenimi sırasında kafatasında bir kemik uru bulundu; ur alınıp yerine bir metal levha kondu. 1945'te New York'ta bir tıp okuluna başladıysa da dokuz ay sonra ayrıldı. Kafasındaki levhayı kendi tasarladığı bir başkasıyla değiştiren bir ameliyatın ardından 1946'da ordudan sağlık nedeniyle terhis edildi.
New York'a yerleşen Backus'un o sırada belirlenmiş bir yönü yoktu. Elektronikle ilgisi olmamasına karşın bir radyo alıcısı yapmayı öğrenmek için bir radyo teknisyenliği okuluna girdi; bu iş onu matematiğe yöneltti ve Columbia Üniversitesinde matematik okumaya başladı. 1949 baharında, mezun olmasına az kala, Madison Bulvarı'ndaki IBM Hesaplama Merkezi'nin önünden geçerken içeriyi gezdi. Orada duran ve o günün tek örneği olan Selective Sequence Electronic Calculator adlı röle ile boşluk tüplü bilgisayarda çalışmak isteyeceğini söylemesi üzerine doğrudan proje yöneticisine götürüldü ve aynı gün programcı olarak işe alındı.
Bu makinenin o dönemdeki başlıca kullanımlarından biri gökcisimlerinin konum çizelgelerinin hesaplanmasıydı; Backus üç yıl bu iş üzerinde çalıştı. Ekibinin geliştirdiği yöntemler sonradan NASA'nın 1960'lardaki Apollo ay uçuşlarında kullanıldı.
Fortran
O yıllarda programlama, buyrukların makine düzeyinde tek tek yazılması demekti. Backus bu işi kolaylaştırmak için, kayan noktalı sayılar üzerindeki işlemlerin daha simgesel bir biçimde yazılmasını sağlayan Speedcoding adlı bir program geliştirdi. IBM o sırada, ağırlıklı olarak kayan noktalı işlemler için tasarlanmış, boşluk tüpleri ve çekirdek bellek kullanan IBM 704 adlı bilimsel bilgisayarı geliştiriyordu. Backus 1953'te, Speedcoding deneyimine dayanarak 704'ün programlanmasını kolaylaştıracak yeni bir dil önerdi.
Öneri IBM yönetimince kabul edildi ve Backus, Manhattan'daki IBM genel merkezinde çalışan on kişilik bir ekip kurdu. Yaklaşık bir yıl sonra ekip, Preliminary Report, Specifications for the IBM Mathematical FORmula TRANslating System, FORTRAN başlıklı ön raporu yayımlayacak kadar ilerlemişti. Ortaya çıkan program 25.000 satırdan uzun makine diliyle yazılmıştı ve bugün derleyici denen türden bir yazılımdı. Ekip yıllarca bu program üzerinde çalışarak onu kararlı ve doğru çalışır duruma getirdi; sonunda satılan her IBM 704'ün yanında Fortran programı ve kılavuzu veriliyordu.
Fortran bilim çevrelerinde geniş kabul gördü ve onlarca yıl boyunca bilimsel hesaplamanın başlıca programlama dili oldu.
Backus-Naur biçimi
Fortran'ın ardından, algoritmaların daha açık yazılmasını amaçlayan başka üst düzey diller için çalışmalar başladı. Backus, ALGOL 58'i ve ardılı ALGOL 60'ı tasarlayan uluslararası kurulda görev aldı. Bu dillerin söz dizimi, bağlamdan bağımsız bir dilbilgisiyle biçimsel olarak tanımlanıyordu; Backus, kullanılan gösterimin geliştirilmesinde Peter Naur ile birlikte çalıştı. Backus-Naur biçimi adıyla anılan bu gösterim, programlama dillerinin biçimselleştirilmesinde önemli bir dönüm noktası sayılır.
Gösterimin adı üzerinde bir tartışma da yaşanmıştır. Başlangıçta "Backus normal biçimi" denen gösterim için Donald Knuth, 1964'te yazdığı kısa bir yazıda bu adın uygun olmadığını, gösterimin bilinen anlamda bir normal biçim olmadığını belirtmiş ve Naur'un katkısını da anacak biçimde "Backus-Naur biçimi" denmesini önermiştir. Öneri benimsenmiştir.
Turing Ödülü konuşması
Backus, 1977 Turing Ödülünü almasının ardından yaptığı konuşmada bilgisayarların ve programlama dillerinin dayandığı von Neumann düşüncesini eleştirdi. Bir von Neumann bilgisayarının en yalın biçimiyle üç parçadan oluştuğunu söylüyordu: bir merkezî işlem birimi, bir saklama birimi ve ikisi arasında her seferinde tek bir sözcük taşıyabilen bir bağlantı. Bu bağlantıya von Neumann darboğazı adını öneren Backus'tur.
Backus'a göre bu bağlantı yalnızca veri trafiği için gerçek bir darboğaz değildi; bundan daha önemlisi, insanı işin daha büyük kavramsal birimleriyle düşünmek yerine sözcük sözcük düşünmeye bağlayan düşünsel bir darboğazdı. Konuşmanın asıl amacı da bu düşünme biçiminden kurtulmayı öneren işlevsel bir programlama anlayışını ve onun program cebirini tanıtmaktı.
Kendi geliştirdiği Fortran da bu eleştirinin dışında değildi. Backus'a göre Fortran ile Algol 68 arasındaki farklar önemli olsa da, ikisinin de von Neumann bilgisayarının programlama biçimine dayanıyor olması yanında ikincil kalıyordu; alışılmış programlama dilleri bu bilgisayarın üst düzeyde ve karmaşık birer benzeriydi. Programlamak da büyük ölçüde bu darboğazdan geçecek sözcük trafiğini tasarlamaya indirgeniyordu.
İşlevsel programlama
Backus 1963'te, programın Thomas Watson Jr. tarafından kurulduğu yıl IBM Fellow seçildi. Bu konum ona istediği işi seçme özgürlüğü tanıdı; Kaliforniya Üniversitesi'nin Santa Cruz ve Berkeley yerleşkelerinde ders verdi.
Sonraki çalışmalarını büyük ölçüde tek başına sürdürdü. FP adını verdiği bir dil geliştirerek işlevsel programlamaya katkıda bulundu. İşlevsel programlamanın kuramsal temelleri daha önce lambda hesabı ve onun John McCarthy'nin Lisp'indeki karşılığıyla kurulmuştu; Backus'un çalışması bu yaklaşımı daha erişilebilir kıldı ve konudaki araştırmaların yeniden canlanmasına yol açtı. Backus 1991'de IBM'den emekli oldu.
Ödüller
- IBM Fellow (1963)
- IEEE Computer Society W. W. McDowell Ödülü (1967)
- Ulusal Bilim Madalyası (1975)
- Turing Ödülü (1977)
- Ulusal Mühendislik Akademisi Draper Ödülü (1993)
- Bilgisayar Tarihi Müzesi Onursal Üyeliği (1997)
6830 Johnbackus asteroidine 1 Haziran 2007'de onun adı verilmiştir.
Özel yaşamı
Backus iki kez evlendi. İlk eşi Marjorie Jamison'dan 1966'da ayrıldı; 1968'de Barbara Una Stanard ile evlendi. Karen ve Paula adında iki çocuğu oldu. Barbara'nın 2004'te ölümü üzerine kızı Paula'ya yakın olmak için Oregon'un Ashland kentine taşındı ve 17 Mart 2007'de orada öldü.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Booch, Grady. "John Backus - A.M. Turing Award Laureate" (İngilizce). Association for Computing Machinery. 8 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2026.
- ^ Backus, John (1978). "The history of FORTRAN I, II, and III". ACM SIGPLAN Notices. 13 (8). ss. 165-180. doi:10.1145/960118.808380.
- ^ Knuth, Donald E. (1964). "Backus normal form vs. Backus Naur form". Communications of the ACM. 7 (12). ss. 735-736. doi:10.1145/355588.365140.
- ^ a b c Backus, John (1978). "Can programming be liberated from the von Neumann style? A functional style and its algebra of programs". Communications of the ACM. 21 (8). ss. 613-641. doi:10.1145/359576.359579.