Kingston upon Hull

Kingston upon Hull
Şehir
Arma
Kingston upon Hull İngiltere içindeki konumu
Koordinatlar: 53°44′40″N 0°19′57″W / 53.7444°K 0.3325°B / 53.7444; -0.3325
Ülke	Birleşik Krallık
Kurucu Ülke	İngiltere
Bölge	Yorkshire ve Humber
Kontluk	East Riding Yorkshire
Yüzölçümü
• Şehir	71,45 km²
Nüfus  (2024)
• Şehir	275.401
• Yoğunluk	3,633/km²
• Metropol	573,300
Zaman dilimi	UTC±00.00 (BAS)
• Yaz (YSU)	UTC+01.00 (BAYS)
Posta kodu	HU
Alan kodu	01482
Resmî site hull.gov.uk

Kingston upon Hull veya yaygın olarak kullanılan kısa adıyla Hull, Birleşik Krallık'ın İngiltere ülkesinin Yorkshire ve Humber bölgesinde bulunan "Kingston-upon-Hull Şehir Yerel İdaresi" adlı tek-seviyeli-yerel-idare merkezi ve 1897'de Kraliçe Victoria berat ile şehir olma statüsü de kazanan bir yerleşkedir. Kingston upon Hull coğrafi olarak ve kraliyet seremonileri için "East Ridings Yorkshire" törensel kontluğuna bağlıdır.

Kingston upon Hull şehrinin bulunduğu Humber Nehri’nin kuzey kıyıları ile Humber vadisinde Cilalı Taş Devri’nden itibaren insan yerleşimlerinin bulunduğu arkeolojik bulgularla ortaya konmuştur. Bununla birlikte günümüzdeki şehir merkezinin bulunduğu bölgede bu döneme ait önemli bir yerleşim bulunduğunu gösteren kesin kanıtlar mevcut değildir. Bölgenin denizden uzak olmayan bataklık yapısı ve yeterli tatlı su kaynaklarının sınırlı oluşu nedeniyle söz konusu alanın tarihöncesi çağlarda cazip bir yerleşim yeri olmadığı düşünülmektedir.

Buna karşın Humber Nehri’nin deniz ulaşımına elverişli yapısı ve nehir aracılığıyla iç bölgelere ekonomik ulaşım imkanı sağlaması, nehir ağzındaki kıyıları insan yerleşimi açısından önemli hale getirmiştir. Bölgede belgelenmiş ilk yerleşim günümüzde şehrin bir banliyösü durumunda olan Myton köyüdür. Yerleşimin ilk adı, İskandinav kökenli "dere" anlamına gelen "Wyke" olarak bilinmektedir. Orta Çağ boyunca bölgede kurulan manastırların yün ticareti amacıyla geliştirdiği liman faaliyetleri sayesinde bugünkü şehir merkezinin bulunduğu alanda bir kasaba gelişmeye başlamıştır.

Şehre ilişkin ilk yazılı kayıt, 1293 yılında İngiltere Kralı I. Edward’ın yerleşimi manastırdan satın almasına dayanmaktadır. Kral 1299 yılında yerleşime özel bir kraliyet beratı vermiş, bunun sonucunda kasaba "King’s Town upon Hull" ("Hull üzerindeki Kralın Kasabası") adıyla anılmaya başlanmıştır. Günümüzde kullanılan “Kingston upon Hull” adı da buradan türemiştir. Söz konusu berat, şehirdeki Guildhall’da muhafaza edilmektedir. Yerel anlatılara göre Kral Edward, bir av sırasında takip ettiği yabani tavşanın peşinden Humber kıyılarındaki Wyke köyüne ulaşmış ve bölgenin stratejik konumundan etkilenmiştir. Humber üzerinden Avrupa kıtasına açılan ulaşım imkanı ve olası askeri önemi nedeniyle bölgenin değerini fark eden kralın, köyü ve çevresindeki arazileri Meaux Manastırı'ndan satın aldığı aktarılmaktadır. Ardından burada yeni bir yerleşim merkezi kurulmasını teşvik etmiş ve bölgeye "King’s Town" adını vermiştir.

Bu yeni kurulan kasabanın limanı, I. Edward tarafından İskoçya seferleri sırasında askeri üs olarak kullanılmıştır. Zamanla liman, İngiltere’nin doğu kıyısındaki en önemli ithalat ve ihracat merkezlerinden biri haline gelmiştir. Orta Çağ boyunca Doğu Anglia’daki birçok önemli limanın alüvyon birikmesi nedeniyle işlevini yitirmesi, Kingston upon Hull limanının önemini daha da artırmıştır. Özellikle İngiltere'nin başlıca ihraç ürünleri arasında yer alan ham yün ve yünlü kumaş ticareti ile ülkeye yapılan şarap ithalatında şehir önemli bir merkez konumuna yükselmiştir. Hull limanı ayrıca, Baltık Denizi çevresindeki ticaret ağını kontrol eden Hansa Birliği limanlarıyla yoğun ticari ilişkiler kurmuştur. Bu bağlantılar sayesinde şehir, Orta Çağ İngiltere’sinin en hareketli ve ekonomik açıdan en zengin ticaret merkezlerinden biri haline gelmiştir.

1440 yılında kasabaya yeni bir kraliyet beratı verilerek yerleşim resmi belediye statüsü kazanmıştır. Bu düzenleme ile bir belediye başkanı, bir şerif ve on iki üyeden oluşan bir ihtiyarlar meclisini kapsayan yerel yönetim sistemi kurulmuştur. Şehrin ilk belediye başkanı dönemin önde gelen tüccarlarından Sir William de la Pole olmuştur.

Orta Çağ’dan itibaren Kingston upon Hull tüccarlarının başlıca ticari bağlantıları İskoçya, İskandinav ülkeleri, Baltık Denizi kıyıları ile Hollanda ve Belçika bölgeleri olmuştur. Bunun yanında Fransa, İspanya ve Portekiz ile de yoğun deniz ticareti yürütülmüştür. Amerika kıtasının keşfinden sonra şehir, Atlantik’e doğrudan kıyısı bulunmamasına rağmen İngiltere’nin Amerika ile yaptığı ticarette önemli bir aktarma merkezi haline gelmiştir. Bazı tarihi kaynaklarda frengi hastalığına yol açan bakterinin Avrupa’ya ilk kez Hull Limanı üzerinden giriş yaptığı da belirtilmektedir.

16. ve 17. yüzyıllarda şehir ekonomik refahını korumuş ve önemli ölçüde gelişmiştir. Günümüzde müze olarak kullanılan Wilberforce House gibi yapılar bu dönemin zenginliğini yansıtan önemli eserler arasında yer almaktadır. Aynı dönemde şehir İngiltere’deki siyasi gelişmelerde de etkin rol oynamıştır. İngiliz İç Savaşı sırasında Hull Belediye Meclisi Parlamento yanlısı bir tutum benimsemiş ve şehir parlamenter güçleri desteklemiştir. 1642 yılında Kral I. Charles tarafından gerçekleştirilen "Hull Kuşatması" iç savaşın ilk büyük askeri çatışmalarından biri kabul edilmektedir.

17. yüzyılda dünya deniz ticaretinin yelkenli gemilerden demir gövdeli buharlı gemilere yönelmesi, Hull Limanı’nın önemini azaltmamıştır. Aksine şehirde büyük liman yatırımları gerçekleştirilmiş gelgit etkilerine karşı yeni doklar ve liman tesisleri inşa edilmiştir. Özellikle Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Amerika’dan yapılan dondurulmuş et ithalatında Hull, Birleşik Krallık’ın başlıca merkezlerinden biri hâline gelmiştir.

Şehir yalnızca deniz ticaretinde değil, aynı zamanda iç ulaşım ağlarında da önemli bir rol üstlenmiştir. Humber Nehri ve diğer nehir sistemleri ile 18. yüzyılda geliştirilen kanal ağı sayesinde Hull, İngiltere iç bölgeleriyle Kuzey Denizi kıyısındaki limanlar arasında önemli bir ulaştırma merkezi haline gelmiştir. Bu stratejik konum şehrin ticari önemini uzun süre korumasını sağlamıştır.

19. yüzyılın ikinci yarısında özellikle Rus İmparatorluğu’nda Yahudilere yönelik pogromlardan kaçan çok sayıda Doğu Avrupalı göçmen, Kuzey Amerika’ya ulaşmak amacıyla önce Hull Limanı’na gelmiştir. Buradan demiryolu ile Liverpool’a geçen göçmenler, Atlantik’i aşacak yolcu gemilerine binerek yolculuklarını sürdürmüşlerdir. Bu süreçte Hull, Avrupa’dan Amerika’ya yönelen göç yollarının önemli geçiş noktalarından biri olmuştur.

Aynı yüzyılda şehir, Birleşik Krallık’ın balina avcılığı faaliyetlerinin de başlıca merkezlerinden biri haline gelmiştir. Balina popülasyonlarının azalmasının ardından Hull, önemli bir derin deniz balıkçılığı limanına dönüşmüştür. Şehirdeki balıkçı dokları, trol filosunun ikmali, balık işleme sanayisi ve ürünlerin ülke geneline dağıtılması açısından büyük önem taşımıştır. Ancak 1975–1976 yıllarında İzlanda ile yaşanan Morina Savaşları sonrasında Hull’un derin deniz balıkçılığı sektörü büyük ölçüde çökmüştür. Bir dönem limanda yüzlerce balıkçı gemisi bulunurken günümüzde bu gemilerden yalnızca birkaç örnek müzelerde korunmaktadır.

Hull aynı zamanda önemli bir denizcilik merkeziydi. 1825 yılında Thomas Wilson tarafından kurulan Wilson Line 20. yüzyılın başlarında dünyanın en büyük özel denizcilik şirketlerinden biri haline gelmiştir. Şirket daha sonra yine Hull merkezli Ellerman Lines tarafından satın alınmıştır.

1897 yılında verilen kraliyet beratı ile Hull resmen şehir statüsü kazanmıştır. Birleşik Krallık’taki şehirlerin çoğunda Anglikan katedralleri bulunmasına rağmen, Kingston upon Hull bu açıdan dikkat çekici bir istisna oluşturmaktadır; şehirde herhangi bir katedral yer almamaktadır.

II. Dünya Savaşı sırasında stratejik liman konumu nedeniyle şehir yoğun Alman hava saldırılarına maruz kalmıştır. Savaş öncesinde yaklaşık 320 bin olan nüfusun yaklaşık 192 bini bombardımanlar sonucunda evsiz kalmış; 1.200’den fazla kişi yaşamını yitirmiş ve yaklaşık 3.000 kişi ağır yaralanmıştır. Savaş sonrasında başlayan ekonomik gerileme, geleneksel liman faaliyetlerinin ve sanayinin küçülmesiyle daha da hızlanmıştır.

20. yüzyılın ikinci yarısında Birleşik Krallık’ın Avrupa ticaretinin Thames Nehri çevresine, kıtalararası ticaretin ise ülkenin batı kıyısındaki limanlara yönelmesi Hull Limanı’nın önemini azaltmıştır. Yolcu taşımacılığı büyük ölçüde Hollanda ve Belçika’ya yapılan feribot seferleriyle sınırlı kalmış, birçok büyük dok kapatılmıştır. Karayolu taşımacılığının yaygınlaşması ve şehrin ana ulaşım ağlarının dışında kalması da Hull’un ticari rolünü zayıflatmıştır. Şehri Humber Nehri’nin güney kıyısına bağlamak amacıyla inşa edilen ve 1981’de açılan Humber Bridge, Birleşik Krallık’ın en uzun asma köprülerinden biri olmasına rağmen ekonomik gerilemeyi tamamen durduramamıştır.

Kingston upon Hull İngiltere ülkesinin kuzeydoğu sahillerine ana iki nehir olan Trent Nehri ve Yorkshire Ouse Nehrinin yarattığı Humber Halicinin kuzey kıyısında ve bu haliçe katılan Hull Nehri'nin ağzında Kuzey Denizi'nden 40 km içeride konumlanmıştır. Londra'nın 248 km kuzeyindedir.

Kingston upon Hull Şehri çok düz, genellikle denizden ancak 4-6 metre rakımlı alüvyon arazi üzerine kurulmuştur. Şehrin bazı kısımları denizden kazanılan topraklar üzerinde olup ya deniz seviyesinde hatta deniz seviyesinin altında olarak inşa edilmiştir. Bu nedenle Kingston upon Hull şehri çok yüksek özellikle hızlı rüzgarların da yükselttiği gelgit olaylarından (sürge) çok etkilenmesi ve şu baskınına uğraması tehlikesi altındadır. Bu yüksek gelgit olaylarına karşı korunmak için Hull Nehrinin Humber halicine girişine büyük bir yatırımla devasa bir indirilebilir kaldırılabilir kapak şeklinde olan "Hull Gelgit Yükselmesi Bariyeri" inşa edilmiştir. Bu yaklaşık 10.000 evi şu baskınından korumak için yılda 8-12 defa indirilmektedir.

Hull iklimi
Aylar	Oca	Şub	Mar	Nis	May	Haz	Tem	Ağu	Eyl	Eki	Kas	Ara	Yıl
En yüksek sıcaklık (°C)	14,6	18,3	23,3	27,3	27,5	32,0	33,2	34,4	28,6	27,9	18,5	15,5	34,4
Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)	7,3	7,9	10,5	12,9	16,1	19,1	21,6	21,5	18,6	14,5	10,3	7,6	14,0
Ortalama sıcaklık (°C)	4,6	4,9	6,9	8,9	11,8	14,8	17,2	17,0	14,6	11,1	7,4	4,9	10,3
Ortalama en düşük sıcaklık (°C)	1,9	1,8	3,3	4,8	7,5	10,4	12,7	12,5	10,5	7,7	4,5	2,2	6,7
En düşük sıcaklık (°C)	−11,1	−10	−7,8	−3,9	−1,7	2,2	4,4	3,6	1,0	−2,7	−5,1	−8,1	−11,1
Ortalama yağış (mm)	55,2	44,1	49,0	50,9	49,8	66,5	56,1	60,7	61,0	61,2	62,9	62,5	679,9
Kaynak: Met Office

2001 Nüfus Sayımına göre Kingston upon Hull'da 104.288 hane halkı ve 243,589 kişi nüfus bulunmaktadır. Bu hane halklarının %47,85'i kiralık evlerde oturmaktadır ve bu rakam İngiltere'nin tümü için %31,38'dir. Hull'da nüfus daha önceki 1991 nüfus sayımına göre %7,5 düşme göstermiştir ve bu trendin devam ettiği bildirilmektedir. Nüfus içinde 16 yaşından küçüklerin sayısı 174.000, 75 ve daha büyük yaştakiler sayısı 17.00 civarındadır. Nüfusun %97,7'si ırk aslını beyaz olarak tanımlamıştır. Yabancı asıllılar arasında en büyük gruplar Çinliler ve hükûmetin iltica edenleri yayma politikası dolayısıyla Hull'a getirilen Iraklı Kürtlerdir.

Hull şehrinin 19. yüzyılda gelişmesi şehirde bulunan limana ve geliştirilen doklara bağlı idi. 19 yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başlarında Hull Avrupa'dan, özellikle doğu Avrupa'dan, Amerika'ya göç etmek isteyen büyük kitlelerin İngiltere'ye giriş kapısı olmuştur. Bu kitleler buradan trenle Liverpool'a gidip oradan Amerika'ya giden gemilere binmekteydiler. Hull şehrinde bu büyük göçü anmak için, eşi Liverpool limanında olan, bir özel anıt yapmıştır.

Hull limanı 19. yüzyılda ve 20. yüzyıl başlarında büyük bir balıkçı limanı olarak da bilinmekteydi. İngiltere'ye ait balina avcı gemileri genellikle bu limana bağlı idiler. Hull'da Kuzey Deniz'de, kuzey Atlantik Okyanus'unda balık avlamak için uzak deniz balıkçı gemileri barınmakta ve bunların getirdikleri balık ürünlerini işleme tutmak için üretim ve ulaşım tesisleri bulunmaktaydı. Balıkçılık yönünde Hull daha güneyde olan Grimsby balıkçı limanı ile rekabet etmekte idi. Bu balıkçı filosu 20. yüzyılda küçülmeye başlamış ve ikinci yarısından sonra kaybolmuştur ve bunun için bulunan rıhtım ve tesisler işsiz harabelere dönüşlerdir. Şehrin bu önemli geçim alanının hatırasına eski harap rıhtımların birinde "The Deep" adlı büyük bir akvaryum ve önünde bir eski balıkçılık gemisi bulunan bir "Denizcilik Müzesi" bulunmaktadır.

Ama hala Hull limanı önemli bir nakliye merkezi durumundadır. Bu limana ithalat ve ihracat için gelen malları taşımak için "Network Rail" demiryolu şirketi trenle marşandız taşımak için 2008'de tamamlanan büyük yatırım projesi vardır ve günde 10 marsandız treninde 22 trene çıkarma projesi devam etmektedir. Bunun ileride Hull şehrinin deniz taşımacılık alanında büyük gelişmeler sağlayacağı beklenmektedir. Şehrin limanı Avrupa'ya ticari vasıtalar ve özel otolar için RORO feribotu hizmetleri vermektedir. Geçmiş yıllarda bu feribotlar da her yıl 1 milyondan fazla kişi Avrupa ile Birleşik Krallık arasında seyahat etmiştir. Günümüzde Hull Limanı "Associated British Ports" firması tarafından işletilmekte ve doğrudan doğruya yaklaşık 5.000 işçi ve yan sanayilerde ise 18.000 işçi istihdam etmektedirler.

Hull limanının çökmesini ve tesislerin harap dolayısıyla Hull şehri büyük yenileştirme uğraşları vermekte ve yatırımlar yapmaktadır. Eski doklara üzerinde yeni alışveriş merkezleri kurulmuştur; birçok yeni ofis binaları yapılmıştır. Bu bölgeye turist çekmek ve müşteri için özel tesisler ortaya çıkarılmıştır: örneğin "The Deep" akvaryumu, Denizcilik Müzesi, 270 yat ve yelkenli barındıracak bir marina, Hull Nehri'nin doğu kıyında 600 lüks apartman dairesi ve otel, restoran, bar vb diğer yaşama tesisleri.

Şehir ayrıca sanayi olarak kimya maddeleri ve sağlık bakımı sektörlerinde bulunan İngiliz şirketlerinin tesislerini şehre çekmeyi başarmıştır: BP, Smith and Nephew, Seven Seaş ve Reckitt Benckiser. Hull Üniversitesi'nin sağlık alanında araştırma merkezleri açması (örneğin yaralar üzerine özelleşen Wooundcare ile birlikte) buna katkılar yapmıştır.

Fakat 2009 ve özellikle 2010 yıllarında büyük ekonomik buhran ve aksi hükûmet politikaları Hull'in bu yenileme sürecine büyük bir darbe vurduğu bildirilmektedir.

Hull şehrinde devlet okulu olarak yerel idare tarafından destekli 71 adet ilk-öğretim okulu ve 14 tane ikinci derecede eğitim okulu bulunmaktadır. Sadece üniversite girişi gerekli "İleri Seviyede (A-level)" imtihanlara hazırlamak için iki "Sixth-Form" koleji (Wyke Koleji ve Wilberforce Koleji) ve aynı amaçlı ve diploma dışı ileri seviyede ve mesleki eğitim veren bir ileri eğitim koleji (Hull Koleji) bulunmaktadır.

Şehirde 1927'de üniversite koleji olarak kurulan ve 1954'te kraliyet beratı ile üniversite olan Hull Üniversitesi bulunmaktadır ve bu üniversite kurulma dönemine atıfla "Kırmızı Tuğla (Redbrick)" üniversiteleri arasında bulunduğu kabul edilmektedir. Üniversitenin 2.300 öğretim üyesi ve 3.565 i diploma üstü çalışma yapan 22.275 öğrencisi bulunmaktadır. En büyük kampüsü kuzey Hull'da Cottingham Road'dadır. 2000'de daha kuzeyde bir sahil şehri olan Scarborough'da da bir kampüs açmıştır. Ayrıca eskiden Hull'da yerleşik önce Politeknik olan, sonra Humberside Üniversitesi olan ve günümüzde Hull'dan ayrılarak Lincoln şehrine nakledilip Lincoln Üniversitesi adı alan kurumun Hull'da kampüsü binalarını da Hull Üniversitesi satın almış ve günümüzde (York Üniversitesi ile birlikte idare edilen) Hull-York Tip Okulu ve iş idaresi fakültesi bu yeni yerleşkede bulunmaktadır.

Hull'da profesyonel futbol kulübü olan 1904'te kurulmuş olan ve Türk medya patronu Acun Ilıcalı'nın sahibi olduğu "Hull City" 2008'de İngiltere Premier Ligi'ne çıkmış, daha sonra Premier Lig'den 2 defa düşüp tekrar yükselmiş, son olarak 2016-17 sezonunda Premier Lig'den düşerek 2017-2018 sezonundan beri İngiliz Futbol Liginin ikinci seviyesinde olan "Championship Ligi"'nde oynayamaktadır. Bu takım maçlarını 2002'den itibaren yeni "KC Stadyum"unda yapmaktadır.

Hull'da kuralları biraz değişik olan iki çeşit ragbi (Ragbi Lig ve Ragbi Union) oyunundan Ragbi Lig'de daha önem olmuştur. Ragbi Lig'in en yüksek ligi olan "Süper Lig" içinde iki önemli Hull takımı bulunmaktadır: "Hull" (bu ragbi lig takımı da KC Stadyumunu kullanır) ve Hull Kingston Rovers. Hull'da ragbi union oyununda profesyonel İngiltere Prömiyer Ligi için oynayan takım bulunmaktadır; ama Hull RUFC ve Hull İonians takımları ragbi union dördüncü seviyesindeki ligde oynamaktadır.

Hull'da 200 kişilik kapasiteli "Hull Arena" buz pateni stadyumu bulunmaktadır. Bu salonda şehrin profesyonel buz hokey takımı "Hull Stingrays" oynamaktadır. Ama profesyonel buz hokeyi İngiltere'de pek seyirci çekmemektedir. Bu salon ayrıca pop-müzik ve rock-müzik konserleri için de kullanılmaktadır.

Şehrin batısında "Costello Park" adlı özel atletizm stadyumu bulunmaktadır ve bu stadyumda Hull'daki iki atletik kulübü yerleşiktir: "Hull Athletics Club" ve "Hull Achilies Athletics Club"

Şehir yakınında hemen "Humber Köprüsü" altında Hessle köyünde bulunan profesyonel motosiklet yarışlarının yapıldığı bir yarış ringi vardır. Bu rink "Hull Cycle Speedway Club" bisiklet takımı tarafından da kullanılmaktadır.

Kingston upon Hull'ın şu resmî kardeş şehir anlaşmaları vardır:

• Szczecin, Polonya
• Freetown, Sierra Leone
• Niigata, Japonya
• Reykjavik, İzlanda
• Rotterdam, Hollanda
• Raleigh, North Carolina, Amerika Birleşik Devletleri

Kingston upon Hull

Kingston upon Hull şehrinin Humber Nehrinin kuzey yakasından panaroması

• 
  Guildhall Kingston upon Hull Şehri Yörel İdaresi Konağı
• 
  Hull şehir merkezi
• 
  Katedrali bulunmayan Kingston upon Hull'da en büyük kilise olan Holy Trinity Kilisesi
• 
  Princes Quay alışveriş merkezi eski Princes rıhtımı üzerine beton ayaklar üzerine bina edilmiştir.
• 
  "Hull New Tiyatrosu"
• 
  Geceleyin Hull luna parkı
• 
  Hull Denizcilik Müzesi
• 
  Hull'da BBC binası
• 
  Hull ile Rotterdam arasında işleyen gece feribot seferleri için "Pride of Rotterdam" feribotu
• 
  Hull Üniversitesi Venn Binası
• 
  Humber halici üzerine Humber Köprüsü

Wikimedia Commons'ta Kingston upon Hull ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• Hull için kılavuz^{[ölü/kırık bağlantı]}
• Resmî turizm sitesi 2 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
• Curlie'de Riding of Yorkshire/Kingston Upon Hull / Kingston upon Hull (DMOZ tabanlı) (İngilizce)

Vikigezgin'de Kingston_upon_Hull ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.

(İngilizce)