Eddie Murphy

Eddie Murphy
Eddie Murphy (2010)
Doğum	Edward Regan Murphy 3 Nisan 1961 (65 yaşında) Brooklyn, New York, ABD
Etkin yıllar	1982-günümüz
Boy	1,75 m (5 ft 9 in)
Evlilik	Nicole Mitchell Murphy (1993-2006)
Çocuk(lar)	9

Edward Regan Murphy (d. 3 Nisan 1961), Amerikalı komedyen, oyuncu ve şarkıcıdır.

3 Nisan 1961'de dünyaya geldi. Babası, Murphy henüz 3 yaşındayken boşanınca pek parlak olmayan aile ekonomisi iyice kötüleşti. Anne ve babasının boşanmalarının beş yıl sonrasında babası, annesinden sonra birlikte olduğu sevgilisi tarafından vurularak öldürüldü. Murphy'nin daha sonra bir üvey babası oldu. Fakirlikle büyüdü. Daha sonra Brooklyn'den Roosvelt'e taşınmak zorunda olan Murphy, burada ırkçılık mücadelesi vermek zorunda kaldı. Okulda tüm arkadaşlarını güldürürdü. Yetenekliydi ve çok iyi mimik ustasıydı.

İlk deneyimini o yıllarda çok izlenen Saturday Night Live programıyla yaptı. 6 yıl süren Saturday Night Live'de milyonlarca insanı kahkahaya boğdu. Delirious ve Raw gibi stand up gösterilerinde insanları güldürüyordü. Bill Cosby, Richard Pryor gibi isimleri çok iyi taklit ediyordu.

1980'lerde bir komedi albümünden sonra birkaç albüm çıkardı. 1993'teki "Love's Alright" albümünde özellikle Michael Jackson'la birlikte söylediği Whatzupwitu şarkısı dikkatleri çekti ve bu albüm Murphy'nin son albümü oldu fakat hala filmlerde şarkılar söylüyor. Michael Jackson'un Remember The Time klibinde de oynadı. Shrek'te Ricky Martin hiti "Livin La Vida Loca" ve Smash Mout'un "I'm Believer" şarkısını söyledi. Bunun dışında Murphy Dreamgirls'de de birçok şarkı söylüyor.

İlk filmi 1982 yılında Nick Nolte'yle oynadığı 48 saat (48 hrs.) oldu. Ardından Dan Aykroyd'la Trading Places (Takas) ve Best Defense (En iyi savunma) filmlerinde oynadı. 1983'te Clint Eastwood'un geri çevirdiği Axel Foley rolünde Beverly Hills Cop (Sosyete Polisi) filmiyle dünyaca ünlendi. Yapımcılık da yapan Murphy'nin film şirketi de vardı. Altın Çocuk ve Sosyete Polisi 2 gibi filmler o kadar sevilmese de Raw stand up gösterisiyle insanları güldürdü. Another 48 hrs (bir 48 saat daha) ve Harlem Nights (Harlem Geceleri) beklenen başarıyı vermese de Murphy, Harlem Nights filminin hem senaryosunu yazmış hem de yönetmişti. 1992 yılında The Distinguished Gentleman (Beyefendi) ve Boomerang filmleriyle komedi kralı lakabı hala ondaydı. Onun Boomerang filminde Martin Lawrence da ilk defa üne kavuştu. Beverly Hills Cop 3 (Sosyete Polisi 3) beklenen başarıyı yakalayamadı ama yine de sevildi. Jim Carrey'nin çıkmasıyla Murphy'nin ünü biraz azaldı. Vampire In Brooklyn (Brooklyn Vampiri) gibi filmler yaptı. Nutty Professor (Çatlak Profesör) filminde tam 8 karakteri oynadı. Daha önce Coming To America (Amerikan Rüyası) ve Vampire In Brooklyn'de de birçok karakteri oynamıştı. Nutty Professor gişe rekorları kırdı, en iyi yeniden çevirim dalında Oscar aldı. 1997'de Metro aksiyon filmi ve Holy Man (Kutsal Adam) başarılı olmadı ama ardından üç filme daha imza attı. Doctor Dollitle filminde hayvanlarla konuştu. İki yıl üst üste iki komedyenle rol aldı. Life (Müebbet Kuşları) filmi Martin Lawrence ve Bowfinger (Çatlak yönetmen) filmi Steve Martin'le çekildi. Mulan animasyonunda Mush'u seslendiren Murphy, 2000'li yıllara Doctor Dollitle 2 ve iki harika komedi aksiyon filmiyle başladı. Robert De Niro'yla Showtime ve Owen Wilson'la I Spy (Ben Casus) filmlerinde oynadı. Shrek animasyonundaki Eşek'in sesi Murphy'nindi. Daha sonra Shrek 2 de çıktı. Shrek 1 Oscar aldı. Nutty Professor'ün devam filminden sonra Haunted Mansion ve Daddy Day Care filmlerinde de insanları güldüren Murphy, 2006 yılında oynadığı Dreamgirls (Rüya Kızlar) filmindeki James Thunder Early (James Gök Gürültüsü Early veya Jimmy Early) rolüyle dikkat çekti.

What's Alan Watching isimli TV filminden sonra The PJ's dizisinde çalıştı ve The Kid Who Loved Christmas filminin yapımcılığını yaptı.

Dreamgirls filmininde canlandırdığı karakterle ilk defa Oscar'a aday oldu ve dramada iyi olduğunu gösterdi.

Nichole Mitchell Murphy ile evliydi. 2006'da boşandı. Robin Givens, Halle Berry ve Whitney Houston gibi ünlülerle çıktı.

Mayıs 2016'da Murphy'nin 2012'den beri çıktığı model Paige Butcher'ın dan bir kızı ve Kasım 2018'de bir oğlu vardı. Eylül 2018'de evlenmek üzere nişanlandılar. Çocuğun göbek adı, Murphy'nin 2017'de lösemiden ölen kardeşi Charlie'den gelir. Toplamda 10 çocuğu vardır.

1988 yılında Art Buchwald, Murphy ve Paramount Pictures'a dava açtı ve Paramount'a Murphy'nin Coming to America filmi için temel olarak Paramount'a gönderdiği bir senaryodan fikirler kullandıklarını iddia etti. 1992 yılında, Buchwald özet bir kararla 150.000 dolar kazandı; Buchwald'ın yapım ortağı Alan Bernheim'a 750.000 dolar verildi. Her iki taraf da sonucu "zafer" olarak nitelendirdi.

Mayıs 1997'de Murphy, gözaltına alınmasından serbest bırakıldıktan kısa bir süre önce arabasında travesti fahişe ile polis tarafından durduruldu ve bir dizi halkla ilişkiler sorununa neden oldu.

Murphy, AIDS Sağlık Vakfı'nın yanı sıra kanser, eğitim, yaratıcı sanatlar, aile desteği, sağlık ve evsiz yardım kuruluşlarına paralar bağışladı. Martin Luther King, Jr. Center'a totalde 100.000$ grev yardım fonuna bağışladı.

Heat of State, Lethal Weapon 4 ve Bad Company gibi filmlerden oynayan komedyen Chris Rock'u keşfetti.

Filmler
Yıl	Film	Rolü	Notlar
1982	48 Hrs.	Reggie Hammond	İlk sinema filmi
1983	Trading Places	Billy Ray Valentine
1984	Best Defense	Teğmen T. M. Landry
Beverly Hills Cop	Dedektif Axel Foley
1986	The Golden Child	Chandler Jarrell
1987	Beverly Hills Cop II	Dedektif Axel Foley	Ayrıca hikaye yazarı
Eddie Murphy Raw	Kendisi	Stand-up filmi; ayrıca yazar ve yönetici yapımcı
1988	Coming to America	Prens Akeem Joffer / Clarence / Randy Watson / Saul	Ayrıca hikaye yazarı
1989	Harlem Nights	Vernest "Quick" Brown	Ayrıca yazar, yönetici yapımcı ve yönetmen
1990	Another 48 Hrs.	Reggie Hammond	Ayrıca hikaye yazarı; Fred Braughton adıyla jenerikte yer aldı
1992	Boomerang	Marcus Graham	Ayrıca hikaye yazarı
The Distinguished Gentleman	Thomas Jefferson Johnson
1994	Beverly Hills Cop III	Dedektif Axel Foley
1995	Vampire in Brooklyn	Maximillian / Preacher Pauly / Guido	Ayrıca hikaye yazarı ve yapımcı
1996	The Nutty Professor	Çeşitli roller
1997	Metro	Müfettiş Scott Roper
1998	Mulan	Mushu	Seslendirme
Dr. Dolittle	Dr. John Dolittle
Holy Man	G
1999	Life	Rayford "Ray" Gibson	Ayrıca yapımcı
Bowfinger	Kit Ramsey / Jiffrenson "Jiff" Ramsey
2000	Nutty Professor II: The Klumps	Çeşitli roller	Ayrıca yönetici yapımcı
2001	Shrek	Eşek	Seslendirme
Dr. Dolittle 2	Dr. John Dolittle
2002	Showtime	Memur Trey Sellers
The Adventures of Pluto Nash	Pluto Nash / Rex Crater
I Spy	Kelly Robinson
2003	Daddy Day Care	Charles "Charlie" Hinton
The Haunted Mansion	Jim Evers
2004	Shrek 2	Eşek	Seslendirme
2006	Dreamgirls	James "Thunder" Early
2007	Norbit	Norbit Albert Rice / Rasputia Latimore / Bay Wong	Ayrıca yazar ve yapımcı
Shrek the Third	Eşek	Seslendirme
2008	Meet Dave	Dave Ming Chang / Kaptan
2009	Imagine That	Evan Danielson
Why We Laugh: Black Comedians on Black Comedy	Kendisi	Belgesel
2010	Shrek Forever After	Eşek	Seslendirme
2011	Tower Heist	Darnell "Slide" Davis	Ayrıca yapımcı
Method to the Madness of Jerry Lewis	Kendisi	Belgesel
2012	A Thousand Words	Jack McCall
2013	Whoopi Goldberg Presents Moms Mabley	Kendisi	Belgesel
2016	Mr. Church	Henry Joseph Church
2019	Dolemite Is My Name	Rudy Ray Moore	Ayrıca yapımcı
2021	Coming 2 America	Prens Akeem Joffer / Clarence / Randy Watson / Saul	Ayrıca yapımcı
2023	You People	Akbar Mohammed
Candy Cane Lane	Christopher Jack "Chris" Carver	Ayrıca yapımcı
2024	Beverly Hills Cop: Axel F	Müfettiş Axel Foley	Ayrıca yapımcı
2025	The Pickup	Russell Pierce	Ayrıca yapımcı
Being Eddie	Kendisi	Belgesel
2027	Shrek 5	Eşek	Seslendirme; yapım aşamasında

Televizyon Yapımları
Yıl	Yapım	Rolü	Notlar
1980–1984	Saturday Night Live	Kendisi / Oyuncu kadrosu	65 bölüm; ayrıca yazar
1982, 1984, 2019	Kendisi (Sunucu)	3 bölüm
1983	Eddie Murphy: Delirious	Kendisi	Stand-up özel programı; ayrıca yazar ve yapımcı
14. NAACP Image Ödülleri	Kendisi (Sunucu)	Televizyon özel programı
35. Primetime Emmy Ödülleri	Kendisi (Sunucu & Aday)	Televizyon özel programı
1985	1985 MTV Video Müzik Ödülleri	Kendisi (Sunucu)	Televizyon özel programı
1989	What's Alan Watching?	Protestocu / James Brown	Televizyon özel programı; ayrıca yönetici yapımcı
1991	The Royal Family	-	Sadece yaratıcı ve yönetici yapımcı
1999–2001	The PJs	Thurgood Stubbs seslendirmesi	31 bölüm; ayrıca yaratıcı ve yönetici yapımcı
2004	Father of the Pride	Eşek seslendirmesi	Bölüm: "Donkey"
2007	Shrek the Halls	Televizyon özel programı
2010	Donkey's Christmas Shrektacular	Televizyon özel programı
2012	Eddie Murphy: One Night Only	Kendisi	Televizyon özel programı
2013	Beverly Hills Cop	Axel Foley	Yayınlanmamış TV pilot bölümü
2019	Comedians in Cars Getting Coffee	Kendisi	Bölüm: "Eddie Murphy"

• IMDb'de Eddie Murphy
• AllMusic'te Eddie Murphy