Kamu Personel Seçme Sınavı

Kamu Personel Seçme Sınavı (KPSS), 18/3/2002 tarih ve 2002/3975 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na istinaden ilk olarak 2002 yılında ÖSYM tarafından hazırlanıp, uygulanmaya konmuştur. Türkiye'de bazı devlet kurumlarına personel alımı için yapılır. Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik Madde-1'de: “Bu Yönetmeliğin amacı, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atanacakların seçimi ile kamu kurum ve kuruluşlarında özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen mesleklere atanacakların ön elemesi amacıyla yapılacak sınavların genel ilkeleri ile usul ve esaslarını tespit etmektir.” şeklinde ifade edilmiştir. Söz konusu sınav, daha önceki senelerde uygulamada olan Devlet Memurluğu Sınavı (DMS) ve Kurumlar İçin Merkezi Eleme Sınavı'nın (KMS) birleşimi niteliğindedir. Sınavın ana amaçları arasında; kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak olan personel istihdamının, şeffaf ve adaletli bir biçimde gerçekleşmesi ve sınav rekabeti içinde personel kalitesini en üst düzeye çıkartmak sayılabilir.

1999 yılında Kamu Personeli Yasası'nda yapılan düzenleme ile daha önce DMS adı ile uygulanan sınav, bu tarihten itibaren KMS olarak isim ve nitelik değiştirmiştir. 120 puan türü ve 4 farklı oturumunda oluşan sınav; öğretmenlik, sözleşmeli personel, memurluk ve uzman kadroların istihdamında eleme sınavı niteliği taşımaktaydı. KMS sadece ilk ve son defa 7-8 Temmuz 2001 tarihinde uygulanmıştır. Bir sonraki yıl olan 2002'de ise sınav, yapılan isim değişikliği ile KPSS adını almış ve aynı yılın 6-7 Temmuz tarihlerinde ilk defa adaylara uygulanmıştır. 2002 yılının Kasım Ayı'nda sınavın Sağlık Bakanlığı personel alımı için uyarlanan versiyonu adaylara uygulanmıştır. Devam eden senelerde KPSS, kamu kurum ve kuruluşlarının istek ve ihtiyaçları doğrultusunda şekillenerek temel olarak 2 farklı sınav ve 3 farklı gruba ayrılmıştır. Sınavlar farklı tarihlerde ve farklı niteliğe sahip adaylara uygulanmaktadır.

KPSS, adayların eğitim düzeyleri ve başvurdukları kadro veya görevlerin özelliklerine göre farklı sınav oturumları ve testlerden oluşabilir. Başlıca sınav düzeyleri lisans, ön lisans ve ortaöğretim olarak uygulanmaktadır.

Lisans düzeyindeki KPSS kapsamında adayların başvurduğu sınav ve kadroya göre Genel Yetenek, Genel Kültürgibi testlerden yararlanılabilir. Din hizmetleri alanında görev almak isteyen adaylar için ise Din Hizmetleri Alan Bilgisi Testi (DHBT) uygulanmaktadır. ÖSYM, KPSS kapsamında uygulanan testlerin içeriklerini ve puan türlerini ilgili kılavuz ve duyurular aracılığıyla yayımlamaktadır.

Genel Yetenek testinde ağırlıklı olarak Türkçe ve matematik alanlarına yönelik sorular yer alırken, Genel Kültür testi tarih, coğrafya, vatandaşlık ve güncel bilgiler gibi alanları kapsayan sorulardan oluşur. Diğer testlerin kapsamı ise ilgili sınav türüne ve adayın başvurduğu alana göre değişmektedir.

Yönetmelik'te, kamu görevlerine ilk defa atama yapılacak kadrolar A Grubu Kadrolar ve B Grubu Kadrolar olmak üzere ikiye ayrılmıştır.

a) A Grubu Kadrolar; Bakanlıklar,başkanlık ve bağımsız genel müdürlük düzeyindeki bağlı ve ilgili kuruluşları ile bağlı ortaklıklarındaki, özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle girilen ve belirli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutulan mesleklere ilişkin kadro ve görevler ile il özel idareleri ve belediyelerin teftiş kurullarına,

b) B Grubu Kadrolar; kadroları 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin eki listelerde yer alan, genel ve katma bütçeli kurumlarla bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunlar ile kurulan fonlar ve kefalet sandıkları, il özel idareleri ve belediyeler, il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarında yukarıda (a) bendinde belirtilmiş olan meslekler dışında, ilk defa kamu hizmeti ve görevlerine atama yapılacak kadro ve görevlere atanacaklar içindir.

KPSS-A, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik"te yapılmıştır.

A grubu kadrolar; özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle ve belli bir yetişme programı sonrası yeterlik sınavına tabi tutularak mesleğe alınan personel için ihdas edilmiş kadrolar olarak tanımlanmıştır (Örneğin, Müfettiş ve Uzman Yardımcısı, Stajyer Kontrolör, Kaymakam Adayı).

KPSS-B, Türkiye'de devlet kadrolarına personel almak amacıyla yapılan Kamu Personel Seçme Sınavı sonucuna göre yapılan bir atama ve kadro türüdür.

KPSS'de lise, önlisans ve lisans mezunları KPSS-B sınavına katılırlar. Sınav 2 senede bir olur. Başvurular Nisan-Mayıs aylarında olur. Bu devlete düz memur alımı içindir.

Sınavda tarih, coğrafya, vatandaşlık ve güncel konulardan genel kültür sınavı ve matematik, Türkçe ve geometri konularından genel yetenek sınavı olur.

Lisans mezunlarında öğretmen adayları ve alan mezunları (kamu yönetimi, işletme, maliye..) için her sene sınav yapılır. Öğretmen adayları genel kültür, genel yetenek, eğitim bilimleri ve alan eğitimi sınavına girerler. Alan mezunları genel kültür, genel yetenek ve alan sınavlarına girerler.

KPSS puan hesaplama, Kamu Personel Seçme Sınavı'na (KPSS) katılan adayların sınavda elde ettikleri doğru ve yanlış cevaplar üzerinden netlerinin belirlenmesi ve ilgili test sonuçlarının standart puanlara dönüştürülerek KPSS puan türlerinin hesaplanması sürecidir. KPSS puanları, sınavın düzeyine, uygulanan testlere ve adayların başvurduğu kadro veya pozisyona göre farklı yöntemlerle hesaplanabilir.

KPSS'de adayların her testteki doğru ve yanlış cevap sayıları öncelikle net sayısının belirlenmesinde kullanılır. Genel uygulamada bir testteki 4 yanlış cevap 1 doğru cevabı götürmektedir. Net hesaplamasında kullanılan formül:

Net = Doğru sayısı − (Yanlış sayısı / 4) şeklindedir.

Örneğin 60 doğru ve 12 yanlış yapan bir adayın neti 57 olarak hesaplanır. Boş bırakılan sorular ise doğru veya yanlış sayısını etkilemez.

Net sayısı, adayın sınavdaki ham performansını gösterir; ancak KPSS puanı yalnızca netlerin doğrudan belirli bir katsayıyla çarpılması sonucunda ortaya çıkmaz.

KPSS puanları, kamu kurumlarının personel alım süreçlerinde farklı şekillerde kullanılabilir. B Grubu kadrolar için ÖSYM tarafından merkezi yerleştirme yapılabilmekte; bazı kadro ve pozisyonlar için ise kurumların kendi mevzuatları doğrultusunda yürüttüğü personel alım süreçlerinde KPSS puanlarından yararlanılabilmektedir. A Grubu kadrolarda KPSS puanı, kurumların gerçekleştirdiği özel yarışma sınavlarına kabul sürecinde kullanılabilir.

KPSS puanının tek başına kamu görevine atanmayı garanti etmediği; adayların başvurdukları kadronun nitelikleri, tercih koşulları, kontenjanlar ve ilgili kurumun mevzuatında belirtilen diğer şartları da karşılaması gerektiği dikkate alınmalıdır.

350 adayın 120 net yapması sonucu ortaya çıkan iddiaları araştırılması sürecinde ALES, TUS ve LYS sınavlarında kopya iddialarıyla ilgili başlatılan soruşturma kapsamında 8 ilde düzenlenen operasyonlarda 36 kişi gözaltına alındı. Bu dava hâlen devam etmektedir.^{[güncellenmeli]}

• Ortopedik sorunu olan engelliler için: Sınav yapılacak yerlerde düz giriş sınav salonu tahsis edilir.
• Görme engelli adaylar için: Şekil içerikli sorulardan (örn: matematik, geometri, coğrafya) muafiyet sağlanmıştır.
• - durumun ihtiyacına göre: okuyucu ve işaretleyicili olarak; görevli personel gözetiminde engellinin sınava girmesi için özel sınıf hazırlanır.

(yardımcılığı adaylara 30 dakika ek sınav süresi hakkı tanınmaktadır.)

Söz konusu kamu kuruluşu kendi ilan panosunun yanı sıra, ilanı Türkiye İş Kurumu'na bildirmekle mükelleftir. Kurumların ilanları Türkiye genelinde dağıtımı yapılan gazeteler ile yaygın olarak kullanılan İnternet sitelerinde de yer almaktadır. Ayrıca kamuilan.sbb.gov.tr sitesinde bu ilanlar sürekli yayınlanmaktadır.

1. ^ ÖSYM. "T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı". www.osym.gov.tr. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
2. ^ ÖSYM. "T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı". www.osym.gov.tr. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
3. ^ ÖSYM. "T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı". www.osym.gov.tr. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
4. ^ "KPSS B Grubu Meslekleri ve Puanları". Kamulu. 3 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Eylül 2026. 
5. ^ "KPSS Puan Hesaplama". 28 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2026. 
6. ^ "KPSS Puanı Nasıl Hesaplanır?". 10 Ağustos 2026. 20 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ağustos 2026.