Deep web (Türkçe: derin ağ, görünmez ağ veya gizli ağ), World Wide Web'in standart web arama motorları tarafından indekslenmeyen bölümleridir. Deep web, internet kullanan herkesin erişebildiği Yüzey Web'ten farklıdır. Bilgisayar bilimci Michael K. Bergman, 2001 yılında bu kavramı, arama-indeksleme terimi olarak literatüre kazandırmıştır.
Derin web sitelerine doğrudan bir URL veya IP adresi ile erişmek mümkün olsa da bu sitelerdeki asıl içerikleri görüntülemek için bir şifre veya diğer güvenlik bilgilerinin girilmesi gerekmektedir. Bu tür siteler içeriği görüntülemek için kayıt olmayı gerektiren e-posta servisleri, çevrimiçi bankacılık, bulut depolama, erişimi kısıtlanmış sosyal medya sayfaları ve profilleri, bazı web forumları gibi sitelere erişim için kullanılır. Ayrıca talep üzerine video, bazı çevrimiçi dergi ve gazeteler gibi ödeme duvarlı hizmetlere erişim amacıyla kullanılmaktadır.
2001 yılında Kaliforniya Üniversitesi'nde yapılan bir araştırmaya göre 7,5 petabayt büyüklüğünde verinin Deep web'de bulunduğu tahmin edilmiştir. Deep web'in bu büyüklükte bir veri barındırması nedeniyle WikiLeaks belgelerinin de buradan sızdırıldığı iddia edilmektedir.
Deep web'in şifrelenmiş katmanlarına kapalı uçlu DNS yönlendirmeleri ile girilebilir. Bu da özel olarak tasarlanmış tarayıcı veya işletim sistemleri ile mümkündür. Bu tarayıcı uygulamalarının arasında ilk kez ABD Donanması tarafından üretilip sonrasında iptal edilerek internette paylaşılan Tor Browser gelmektedir. Tor Browser haricinde Freenet, I2P gibi tarayıcı veya işletim sistemleriyle de girilmektedir.
Deep web'in bir parçası olan, kasten gizlenmiş ve standart web tarayıcılarıyla erişilemeyen şifrelenmiş katman "karanlık ağ" (İngilizce: "dark web") olarak adlandırılır. Yaygın olarak Dark web terimi Deep web yerine kullanılsa da Dark web, Deep web'in sadece küçük bir bölümünü oluşturur.
Bu gizli ağlara erişim sağlayan Tor gibi anonim yazılımların kullanımı küresel anlamda aykırı sayılmasa da Çin, İran ve Rusya gibi bazı ülkelerde Tor ağındaki kullanıcı trafiğinin izlenememesi nedeniyle genel erişim engelleri uygulanmaktadır.
Terminoloji
"Deep web" ile "Dark web" terimleri, 2009 yılında Deep web arama terminolojisinin Freenet ve Darknet'te gerçekleşen yasadışı faaliyetlerle birlikte değerlendirilmesiyle ilk defa bir arada kullanılmıştır. Bu suç faaliyetleri arasında kişisel parolaların, sahte kimlik belgelerin, uyuşturucuların, ateşli silahların, şiddet içerikli pornografinin ve çocuk pornografinin ticaretinin yanında cinayet ve işkence yer almaktadır.
Medyanın karaborsa web sitesi Silk Road ile ilgili haberlerinde bu terimlerin kullanılmasından itibaren, medya kuruluşları 'Deep web' kavramını Dark web veya Darknet ile aynı anlamda kullanmaya başlamıştır. Bu kullanım her ne kadar bazıları tarafından yanlış bulunsa da, bu kavramlar hâlen birbiriyle karıştırılmaktadır. Deep web, standart bir arama motoru ile erişilemeyen herhangi bir siteye atıfta bulunurken; Dark web ise Deep web'in bilerek gizlenmiş, standart tarayıcılar ve yöntemlerle erişilemeyen bir kısmıdır.
Kaynakça
- ^ Hamilton, Nigel (2003). "THE MECHANICS OF A DEEP NET METASEARCH ENGINE": 1034-1036. ISBN 978-972-98947-0-1. 31 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi31 Mayıs 2023.
- ^ Devine, Jane; Egger-Sider, Francine (1 Temmuz 2004). "Beyond google: the invisible web in the academic library". The Journal of Academic Librarianship (İngilizce). 30 (4): 265-269. doi:10.1016/j.acalib.2004.04.010. ISSN 0099-1333.
- ^ Wright, Alex (23 Şubat 2009). "Exploring a 'Deep Web' That Google Can't Grasp". The New York Times (İngilizce). ISSN 0362-4331. 15 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ Madhavan, Jayant; Ko, David; Kot, Łucja; Ganapathy, Vignesh; Rasmussen, Alex; Halevy, Alon (Ağustos 2008). "Google's Deep Web crawl". Proceedings of the VLDB Endowment (İngilizce). 1 (2): 1241-1252. doi:10.14778/1454159.1454163. ISSN 2150-8097. 31 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi31 Mayıs 2023.
- ^ Bergman, Michael K (Ağustos 2001). "The Deep Web: Surfacing Hidden Value". The Journal of Electronic Publishing. 7 (1). doi:10.3998/3336451.0007.104. 28 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi15 Nisan 2015.
- ^ http://www.deepwebtr.info/tor-projesi-guvenilir-mi/[ölü/kırık bağlantı]
- ^ Beckett, Andy (26 Kasım 2009). "The dark side of the internet". The Guardian (İngilizce). ISSN 0261-3077. 8 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ "Easiest Catch: Don't Be Another Fish in the Dark Net". TedX. 26 Nisan 2019. 31 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ bluemonkeydev. "Clearing Up Confusion – Deep Web vs. Dark Web – BrightPlanet" (İngilizce). 29 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ "Deep Web vs. Dark Web: What's The Difference?". Dictionary.com (İngilizce). 29 Mayıs 2020. 24 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ Lam, Kwok-Yan; Chi, Chi-Hung; Qing, Sihan (23 Kasım 2016). Information and Communications Security: 18th International Conference, ICICS 2016, Singapore, Singapore, November 29 – December 2, 2016, Proceedings (İngilizce). Springer. ISBN 978-3-319-50011-9. 7 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ Akhgar, Babak; Bayerl, P. Saskia; Sampson, Fraser (1 Ocak 2017). Open Source Intelligence Investigation: From Strategy to Implementation (İngilizce). Springer. ISBN 978-3-319-47671-1. 7 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
- ^ "What is the dark web and who uses it?". The Globe and Mail (İngilizce). 19 Ağustos 2015. 21 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 31 Mayıs 2023.
Dış bağlantılar
Wikimedia Commons'ta deep web ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
ile ilgili problemler