Alucra
İlçe
Türkiye'deki konumu
Türkiye'deki konumu

İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlGiresun
Coğrafi bölgeKaradeniz Bölgesi
İdare
 • KaymakamEmrah AZMAN
 • Belediye başkanıFaruk Demirağ (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam1.138 km²
Rakım1.475 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam12.250
 • Kır
4,650
 • Şehir
4.755
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu28700
İl alan kodu0454
İl plaka kodu28

Alucra, Giresun ilinin bir ilçesidir. Giresun il merkezine 127 km, Gümüşhane iline 147 km, Erzincan iline 148 km uzaklıktadır. İlçenin yüzölçümü 1.138 km²dir. Alucra ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.475 metredir.

Tarih

Alucra'nın yerleşim tarihi Hititlere kadar uzanmaktadır. İskitler, Kimmerler, Medler, Persler, Romalılar ve Bizanslılar (Doğu Romalılar) bölgede sırasıyla hakimiyet kurmuşlardır.

MS 391 yılında Alucra Orta Asya'dan gelen Kıpçak ve Peçenek Türklerinin istilasına uğramış, bölge 60 yıl kadar Türklerin yönetiminde kalmıştır.[kaynak belirtilmeli] 8. yüzyılda ise Maveraünnehirden gelen Oğuzlar, Türkmenler; Çamoluk, Çakmak ve Koman bölgelerine yerleşmişlerdir.

1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nden sonra Alucra ve çevresi Türkmen beyi Kuşluhan Bey tarafından fethedilmiş ve Danişmendliler Beyliği'nin idaresine verilmiştir.[kaynak belirtilmeli] Bölge, Bizans ve Mengücekliler arasında bu dönemlerde birkaç kez el değiştirmiştir.

Osmanoğulları Anadolu birliğini kurunca, Alucra da bu beyliğe katılmış oldu. Bir dönem Türkmen Uzun Hasan önderliğinde Akkoyunlular Alucra'yı kendi topraklarına kattılar. Ancak Fatih Sultan Mehmed bu bölgeye sefer düzenleyerek geri aldı. Otlukbeli Muharebesi'nden sonra da Alucra bölgesi tamamen Osmanlı idaresinde kalmış oldu. Aluç ağacının çok olması dolayısıyla bu dönemde ismini aldığı sanılmaktadır. Başka bir rivayete göre de Fatih Sultan Mehmed, Şebinkarahisar'da iken elini Alucra'ya uzatarak "el-ücrâ" (ücra yer) diye söylediği rivayet edilir.

Anadolu'da çıkan Celali İsyanları'ndan Alucra da etkilenmiştir. Bu bölgedeki isyancı Türkmenler Kuyucu Murat Paşa tarafından sindirilmiştir. Bağırsak Deresi ismi, karınları yarılarak suya atılanlar dolayısıyla verilmiştir.

Gelvaris Sipahi ve Tederrüs Vakfı, Giresun'un Alucra ilçesine bağlı olan ve günümüzde Hacıhasan Köyü olarak bilinen eski adıyla Gelvaris köyünde kurulmuş tarihi bir vakıftır.

Vakfın öne çıkan temel özellikleri şunlardır:

Eğitim ve Askeri Odak:

  • Vakfın ismi, temel işlevlerini açıkça belirtir. "Tederrüs" ders verme ve eğitim faaliyetlerini, "Sipahi" ise askeri eğitim ve atlı asker yetiştirilmesini ifade eder.
    • İşlevi: Bölgede hem dini ve ilmi eğitimlerin verildiği bir merkez hem de Osmanlı ordusu için sipahi (atlı asker) eğitimi sağlayan bir askeri tesis/zaviye vakfı olarak hizmet vermiştir.
    • Tarihi Arka Plan: Arşiv belgelerine dayanan araştırmalara göre, Gelvaris köyünde vaktiyle bir malikane zaviye vakfı ile sipahilik ve tederrüs vakfının bir arada bulunduğu anlaşılmaktadır.
    • Araştırmacı Notu: Bu vakıfla ilgili detaylı tarihi belgeler ve vakfiye kayıtları, bölge tarihçisi Murat Dursun Tosun tarafından yapılan çalışmalarla gün ışığına çıkarılmıştır.
    • Sipahi Eğitim Merkezi: Köyün coğrafi olarak Alucra'nın geneline göre daha düz ve geniş bir araziye sahip olması, burayı atlı asker (sipahi) eğitimi ve binicilik faaliyetleri için ideal kılmıştır. Sadece yerel değil, çevre bölgelerden gelen sipahi adaylarının da burada eğitildiği tahmin edilmektedir.
    • Kayıp Ferman: 1912 tarihli bir Osmanlı belgesinde, vakfın sınırlarını belirten orijinal fermanın kaybolduğu ve kayıtlarda bulunamadığına dair bilgiler yer almaktadır.

I. Dünya Savaşı'nda Alucra'da bir cephe oluşturulmuş, cephe komutanı Mareşal Mustafa Fevzi Çakmak karargahını bugünkü Fevzi Çakmak ile Yeşilyurt köyleri bölgesinde kurmuştur. Yeşilyurt köyü Kurbaba Dağı civarında şehitlik mevcuttur.

Halkının tamamına yakını Türkmen/Çepnilerden oluşur.

Kültür

Alucra ilçesinde kemençe, davul ve zurna ile karışık horonlar oynanır.

İdari tarihçesi

1896 yılına kadar Mindeval ve Kuvata adında iki nahiyesiyle idare edilen Alucra, bu tarihten sonra Şebinkarahisar Mutasarrıflığına bağlı bir ilçe olmuştur. İlçe merkezi Karabörk, Kemallı, Koman köyleri arasında zaman zaman yer değiştirdikten sonra, şimdiki yerine yerleşmiştir.

1933 yılında Şebinkarahisar'ın da ilçe olmasıyla Alucra, Giresun iline bağlı bir ilçe olmuştur.

Yerel yönetim

2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda AK Parti adayı Faruk Demirağ seçimi kazandı ve belediye başkanı oldu.

İklim

Alucra yöresinde Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında bir geçiş iklimi görülür. İlkbaharda karların erimesi ve yağmurların başlamasına paralel olarak akarsuların debisi artar. Bu mevsimde debisi en yüksek akarsu Bağırsak Deresi'dir.

İnce Dere, suyunun büyük kısmını Gavur Dağları'ndaki karların erimesinden alır. Dere yaz kuraklığından dolayı ağustos ayında tamamen kurur. Bağırsak Deresi de yazın beslenemediği için kuruma noktasına gelir.

Moran Deresi ise Bağırsak ve İnce Dere'ye göre rejimi daha düzenli olup yazın da sularını akıtmaya devam eder.

  • Yıllık yağış miktarı: 560 mm
  • Ortalama sıcaklık: 18ºC
  • Ortalama en düşük sıcaklık: -1,9 °C

Akarsuların debisi ve yıllık yağış miktarına bakıldığında genel olarak düzensiz bir rejim olduğu anlaşılır. Bu hâliyle Alucra'nın iklimi Karadeniz ikliminden çok karasal iklimdir.

Bitki örtüsü ve ormanlar

Alucra yöresi, bitki örtüsü bakımından yayla özelliği taşır. Dağların kuzey yamaçları ağaçlarla kaplı iken, güney yamaçları daha sade görünüşlüdür. Yörenin karakteristik bitki örtüsü, ormanlar ve geniş otlaklardır. Ormanlık alanlar merkeze yakın yerlerde çam ağaçlarından oluşurken, Zilovacık gibi daha yüksek yerlerde yerini köknar ağaçlarına bırakır. Muhtelif yerlerde hiçbir ticari değeri düşük olan fındık da yetişir. İlçe merkezindeki başlıca ağaç türleri selvi ve kavaktır. Bölgenin en önemli ormanları Tohumluk Ormanı, Zilovacık Ormanı, Çalgan Ormanı, Boyluca Ormanı ve Aralıktepe Ormanı’dır. Yayla düzlüklerinde geniş otlaklar uzanır. Gavur Dağları eteklerindeki otlaklar, büyükbaş hayvancılık için önem arz eder. Ekili alanlarda en fazla tahıl yer alır. Bunun başlıca sebebi yağış azlığı ve yaz kuraklığıdır. Bunda yörenin tabii su kaynakları bakımından çok yetersiz olması da etkendir. Sulanabilir alanlarda patates, fasulye, şeker pancarı ve kara lahana tarımı yapılmaktadır. Meyvecilik neredeyse yoktur.

Alucra Köylerinin detaylı haritası

Yaylacılık

İlçede yaylacılık gelişmiş durumdadır. Eskiden bölge halkı hayvan otlatmak için yaylaya göç ederken, son yıllarda temiz dağ havası alarak dinlenmek ve çeşitli yayla şenliklerine katılarak eğlenmek için yaylaya çıkmaktadır.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
Alucra ilçesi (Şebinkarahisar)
1927 21.239 540 20.699
Alucra ilçesi (Giresun)
1935 26.648 770 25.878
1940 30.280 775 29.505
1945 31.480 711 30.769
1950 32.654 854 31.800
1955 33.217 2.229 30.988
1960 36.491 1.905 34.586
1965 36.171 2.289 33.882
1970 36.437 3.785 32.652
1975 38.242 7.070 31.172
1980 38.467 8.823 29.644
1985 37.089 10.470 26.619
1990 21.675 11.517 10.158
2000 25.865 14.365 11.500
2007 10.426 6.506 3.920
2008 9.032 4.232 4.800
2009 9.255 4.970 4.285
2010 9.091 4.599 4.492
2011 9.040 4.342 4.698
2012 8.823 4.250 4.573
2013 9.170 4.130 5.040
2014 12.948 8.048 4.900
2015 9.104 4.667 4.437
2016 13.753 10.252 3.501
2017 9.119 4.983 4.136
2018 12.250 4.539 7.711
2019 10.253 5.146 5.107
2020 9.405 4.755 4.650


Turistik yerler

  • Seyd-i Bekir Türbesi: Doludere Köyü’ndedir.
  • Sarı Dede Türbesi: İlçe merkezindeki Babapınar Mahallesi’ndedir
  • Mayıs Deresi (Hayran Kaplıcaları): Aktepe Köyü’nün Belençayır Mahallesi’ndedir.
  • Arda Boğazı: Arda Köyü yakınındaki dönemeçte yer alır.
  • Kamışlı Gözesi: Kamışlı Köyü’ndedir.
  • Kamışlı Kilisesi: Kamışlı Köyü’ndedir.
  • Çayır Göze: Karaağaç Mahallesi’ndedir.
  • Seyyid Mahmud Çağırgan Veli Türbesi: Boyluca Köyü’ndedir.
  • Seyyid Çağırgan İsmail Hakkı Veli Türbesi: Fevzi Çakmak Köyü’ndedir.
  • Çağırgan Gülami Yakup Efendi Türbesi: Gürbulak Köyü’nün Yukarı Mahallesi’ndedir.

Eğitim

Giresun Üniversitesi Alucra Turan Bulutçu Meslek Yüksekokulu 20 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Laboratuvar ve Veteriner Sağlık, Bankacılık ve Sigortacılık, Maliye, Halkla İlişkiler, Medya ve İletişim, Büro Yönetimi ve Yönetici Sekreterliği, İşletme ve Muhasebe programları ile bunların ikinci öğretimleri (İÖ) olmak üzere toplam 13 program bulunmaktadır.

3.150 m²’lik kullanım alanına sahip 4 katlı yüksekokul binasında 17 derslik ile 19 ve 25 bilgisayarlı iki bilgisayar laboratuvarı bulunmaktadır. Bu laboratuvarlarda internet erişimi vardır. Ayrıca okul içerisinde bir radyo istasyonu da bulunmaktadır. 2.500 kitap kapasiteli bir kütüphane, 30 kişilik histoloji ve anatomi laboratuvarları, profesyonel 5 kamera ve 12 fotoğraf makinesi, 2 kurgu bilgisayarı ve bir stüdyo içeren medya atölyesi ile 250 m² kullanım alanına sahip bir öğrenci kantini bulunmaktadır. 80 m² büyüklüğünde bir salonu ve 150 m² alana sahip 300 kişilik bir yemekhanesi bulunmaktadır.

Kredi ve Yurtlar Kurumuna (KYK) ait 250 yatak kapasiteli erkek öğrenci yurdu ile 250 yatak kapasiteli kız öğrenci yurdu bulunmaktadır.

Mahalleler

İlçe merkezine bağlı 6 mahalle bulunmaktadır. Bunlar:

  1. Babapınar Mahallesi
  2. Karaağaç Mahallesi
  3. Kemallı Mahallesi
  4. Mesudiye Mahallesi
  5. Topçam Mahallesi
  6. Yunus Emre Mahallesi

Ulaşım

Alucra'ya karayolu ile Giresun, Ordu, Samsun, Trabzon, Ankara, İzmir, Bursa ve İstanbul'dan düzenli otobüs seferleri yapılmaktadır.

Notlar

  1. ^ Çamoluk ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2025. 
  2. ^ "Alucra Haritası Alucra Nerede". www.haritatr.com. 18 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2026. 
  3. ^ "ALUCRA TARİHİNDEN SAYFALAR-20 ALUCRA GELVARİS'DE BİR SİPAHİ EĞİTİM MERKEZİ". Murat Dursun Tosun. 7 Şubat 2013. 7 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2026. 
  4. ^ "ALUCRA TARİHİNDEN SAYFALAR-20 ALUCRA GELVARİS'DE BİR SİPAHİ EĞİTİM MERKEZİ". Murat Dursun Tosun. 7 Şubat 2013. 7 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mayıs 2026. 
  5. ^ "Alucra Belediyesi'nde Devir Teslim Yapıldı; Yeni Başkan Demirağ Görevine Başladı". Yesilgiresun.com.tr. 7 Nisan 2024. 8 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2024. 
  6. ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  7. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  8. ^  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016. 
  9. ^  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  10. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  11. ^  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  12. ^  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021. 
  13. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  26. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  27. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  28. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Alucra Nüfusu - Giresun". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Giresun Alucra Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar